Minh họa cho cái ..."lai rai" của Chí Thọ

"Ngôi sao" và là lí do của sự kiện này là Song Yên - các bạn có thể quên, không hình dung ra 1 khuôn mặt nào đó trong số gần 200 thằng... nhưng các bạn nữ cùng C thì chắc không thể quênĐặc biệt là Song Yên! Và đây, chủ sị của hôm nay.

Tác giả bài viết, Đại tá Thọ và kế bên là Dũng "Cố" một trong nhiều Dũng của K3

Dũng "bầu" ngồi cạnh phu nhân Dũng "gỗ" với li trà đá trong tay.
Hồ Nam, nghỉ rồi mà điện thoại vẫn liên tục

Cựu trưởng ban LL Bình "ngọng" lúc nào cũng vui như tết (nói nhỏ: Tất nhiên lúc đương chức là vui nhất...)
Trưởng Ban LL (đương chức) K Tường tiếp tục gọi thêm bạn

Hai phụ huynh có con đang làm cách mạng ở TQ

Theo bạn, đã có sự cố gì chăng....?
Kỳ Nghĩa tới trễ, vẫn giữ thói quen đến chào cựu trưởng ban trước

Công "còm" tới sau, chào chủ Sị

Toàn cảnh do anh phục vụ bàn nháy

Toàn cảnh do anh phục vụ bàn nháy

Phạm Nguyễn tới trễ nhất...thông cảm thương binh. Tớ sắp phải thay khớp… .

Vẫn quen tác phong thời hoạt đông bí mật, nói phải che tay....

"Nhớ nước, nhớ nhà lắm, nhưng thấy các cháu làm ăn được nên cũng vui…"

Theo bạn, trong 3 tên này, tên nào đang làm việc??

.....

Chí Thọ, P Nguyễn hỏi chuyện Song Yên

Chí thọ nói chuyện với SY

Giờ thì các bạn đã đoán được Chí Thọ lấy đâu ra nhiều hứng khởi đên thể để viết bài "Ghi chép-Lai rai" đăng trên Blog K3 -một Blog ít được hưởng ứng nhất trong số các Blog Bán Trời.

Đố bạn, Song Yên đang cười với ai?
câu trả lời ở ảnh dưới...

Còn gặp được nhau, còn vui!

PS: Đã có hình hôm giỗ LM Tân - Bạn nào viết bài ? tui góp ảnh.

Ghi Chép - lai rai

CHÍ THỌ (K3)

Sáng 27/03/08 trưởng ban liên lạc K3 trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi (phía Nam) Khánh Tường thông báo : Nhân dịp về nước, bạn Song Yên mời cơm thân mật anh em… Có mặt tại hội quán 198 Hoàng Văn Thụ (Tân Sơn Nhất) khoảng 20 người : Khánh Tường, Dũng "cố đạo", Dũng "vịt bầu", Tạ Chiến, Đức "cối", Chí Thọ, Chí Nhân, Anh Minh, Công "còm", Hồ Nam, Đức Bình, Kỳ Nghĩa, Minh Chính, Phạm Nguyễn, Tuấn Linh… Ngoài ra còn có một bạn gái nữa hơi lạ cũng dự (anh em rất hoan nghênh khi biết đó là phu nhân của đại tá Dũng "gỗ").

Mọi người nâng ly chúc mừng Song Yên "hồi quốc" và còn nhớ đến anh em (quan trọng nhất là còn nhớ đến nhau). Song Yên dạo này trông trẻ, khỏe hẳn ra… Thật mừng cho bạn! Bạn cho biết : Do hai con gái đều sang học và làm ăn ở Bắc Kinh, nên phải sang cùng để giúp đỡ các cháu. Nhớ nước, nhớ nhà lắm, nhưng thấy các cháu làm ăn được nên cũng vui…

Ai cũng khen Song Yên khắc phục được nhiều khó khăn, "thân gái dặm trường" mà vẫn tự lực vươn lên, tạo lập được cuộc sống mới…

Dũng "vịt bầu" đang ngồi "ba hoa" giữa hai cô bạn gái, thì bị Minh Chính (vào muộn) "đẩy" ra ngoài, để chen vào ngồi cạnh tâm sự với Song Yên. "Vịt bầu" ấm ức dằn ly… trà đá (độ này hắn "mất nhuệ khí" đến mức chỉ xài được thứ đó) miệng làu bàu liếc xéo qua Minh Chính :

- Khóa mình có gần 200 thằng, thì có 21 thằng "đi" rồi. Coi bộ mày muốn "làm" thằng thứ 22 chăng?!

Nói vậy, mà ai cũng bùi ngùi : 21 đồng chí "đi" rồi kia à? (Hơn 10% quân số đấy) Làm gì nhiều thế ?! Này nhé : Thời chiến tranh là… Thời bình là… Gần đây lại có mấy đưa nữa… Khánh Tường gạt đi :

- Thôi, đừng nói chuyện ấy. Xui lắm!

- Thì chúng ta đã từng hứa với chúng nó là… - Đức Bình lên tiếng – Chúng mày "ra đi" nhưng mãi vẫn còn trong lòng bạn bè. Mỗi dịp gặp nhau, tụi mình không nhắc thì ai nhắc nữa.

Mọi người gật gù :

- Ừ đúng! Tụi mình không nhắc thì còn ai nhắc nữa.

Một bạn ("không rõ" tên) cầm ly bia đến cụng với tôi, rồi bá vai cười khúc khích, thì thầm :

- Chắc ông cũng biết ngày ấy tôi… mê Song Yên lắm ?!

- Ừ… - Tôi hơi ngạc nhiên, nhưng kịp thời tỏ ra "thông cảm" ngay – Bọn con trai "tụi mình" đưa nào mà chẳng có khi như thế, với một ai đó… Nhưng mà này, giữa "mê" và "yêu" có hơi khác nhau một chút đấy nhé.

- Đúng quá!... Nhưng phải mấy năm sau tôi mới hiểu ra điều ấy – Chàng ta vẫn chân thành "cởi mở" – Đến nỗi mỗi ngày mà không nhìn thấy nàng một tí là… khỏi ăn, ngủ luôn. Thế nhưng cái khoản tán gái thì tôi…hèn lắm. Chỉ đứng xa xa ngẩn ngơ nhìn thôi.

- Tớ không biết rằng như thế có là hay cho cậu không nữa ?! – Tôi thở dài đầy vẻ… cảm thông – Nhưng với cô bạn của chúng ta, nếu không nhận ra được điều đó, thì quả là… không may. "Chỉ đứng xa xa ngẩn ngơ nhìn thôi" Chà, còn gì bằng nữa! Thật may phúc cho cô gái nào vớ được một chàng trai… "hèn nhát" như thế(!)… Mà này, rồi sao nữa?

- Còn "trăng" với "sao" gì nữa (!) Thế thôi. Tớ đã tự nhận là…hèn mà.

Hai thằng đàn ông tóc hoa râm bá vai nhau cười như nắc nẻ… (Tôi định tranh thủ "khai thác" y, hóa ra y lại "cao thủ" hơn tôi tưởng). Đối với thế hệ chúng ta, nói về những chuyện như thế quả là dễ chịu hơn nhiều so với chuyện lạm phát đang tăng cao, hay thị trường chứng khoán sắp đảo chiều(…)

Dũng "cố đạo" quay lại nói với "cô bé đại diện toàn quyền" cho Dũng "gỗ" mà rằng :

- Ở khóa anh có những 7 thằng tên là "Dũng". Này nhé : "Dũng "cố", Dũng "gỗ", Dũng "bầu", Dũng "cận"… mà trong đó thằng Dũng "gỗ", tuy "chưa" đep trai lắm, nhưng lại là người… đứng đắn nhất hội đấy. Em "vớ" được nó là … nhất!

- Thế cơ à ?! – "Cô bé" bật cười – Mãi tới hôm nay em mới biết điều ấy(!) Kỳ này về em phải "túm" anh ấy lại mới được. Từ khi về hưu anh ấy cứ xách máy ảnh, diện rất bảnh, đi lang thang hoài… Khi về lại cứ hay ngắm vuốt, rồi cười… một mình (!)

- Ôi chao, thế thì phải cảnh giác cao độ đấy – Ai đó (hình như là Hồ Nam?) cao giọng – Thời buổi này "nhất" với "nhì" hay "bét" chỉ trong li tấc thôi. Còn ai giám sát, kiểm điểm nữa đâu (!) "Ý thức tự giác" kém lắm… Mình có được gì thì ráng mà giữ.

Mãi sau Phạm Nguyễn mới lò dò đến. Độ này trông hắn có phần hơi "xuống sắc" : Râu, tóc đều bạc; chân đi tập tễnh… Không lấy thế làm phiền, hắn giải thích :

- Tớ sắp phải thay khớp… háng (nghe mà ghê!) Tốn những 60 triệu đồng cơ. Mấy tay "tây y" cho rằng : Cái khớp của tớ… mục hết rồi (càng ghê!) Nguyên do là vì … rượu!

Nói đến đây (như để tỏ rõ bản lĩnh) hắn rót ngay một ly rượu to, lục túi áo lấy ra thêm chai rượu inox sáng loáng đổ thêm vào ly, thành một thứ nước… nhờ nhờ. Rồi (chẳng thèm mời ai) hắn làm "cái ực" mấy ly liền…

Công "còm" tò mò (có lẽ cũng muốn thử một chút coi sao) :

- Rượu thuốc hả? Ngon quá nhỉ! (Nói đến thế mà ông bạn Phạm Nguyễn vẫn chẳng thèm mời cho một ly).

- Thằng này… kỳ quá! – Phạm Nguyễn càu nhàu – Tao có sắp chết đâu mà thèm uống rượu thuốc. "Rắn mai gầm" đấy! Phải hòa với nhau mới… đã! Mấy thằng "tây y" ngu lâu! Bệnh tao là do mất cân bằng… âm dương (Thầy Tư lang phán vậy!). Nên phải dùng tới thứ … đại bổ này để cân bằng lại.

Dũng "vịt bầu" lắc đầu : - Nó vẫn chưa tởn! chưa tởn…

Trưởng ban liên lạc Khánh Tường điểm qua "quân số", chậc lưỡi :

- Hôm nay vui, nhưng vẫn còn thiếu mấy người… Tiện đây xin nhắc "cựu trưởng ban" Đức Bình là … độ này cậu vắng mặt hơi nhiều, khiến anh em "nhớ" lắm.

Tạ Chiến đỡ lời dùm Đức Bình :

- Từ hồi "mất chức" trưởng ban liên lạc, hắn có hơi bị "sốc". Đang "quyền cao chức trọng" việc gì cũng tới tay. Nay chẳng ai "nhắn nhe" gì, chẳng ai gọi đi nhậu… làm sao không có phần… hụt hẫng. Nên thông cảm (!)

Mãn tiệc mọi người tranh thủ chụp vài kiểu ảnh kỷ niệm. Song Yên bỗng đưa máy ảnh cho Chí Thọ, nhờ bấm dùm vài kiểu bên … Anh Minh (?) (Minh "lipít" vốn rất thích chụp ảnh, Ai mời chụp là hắn cứ tít cả mắt lại). Tạ Chiến đứng cạnh "tấm tức" càu nhàu :

- Tức quá!... Rõ là mình đang đứng sờ sờ đây với mái tóc đen óng ả (kỳ thực thì cũng đã hoa râm quá nửa) mà không được mời, lại đi chụp chung với "ông lão" Lipít tóc bạc phơ(!)

Chí Thọ tặc lưỡi :

- Song Yên "nó" tinh lắm! Nhìn bề ngoài thì rõ ràng thằng Lipít vẫn còn… đẹp trai hơn cậu đấy (!)

"Ủy" viên chính sách" Đức "cối" hô mọi người dàn hàng để chụp vài tấm ảnh chung. Ai cũng phải rạng rỡ vui tươi như thời Quế Lâm vậy… Chuyện nhỏ thôi, nhưng mai mốt "Tây xuất Dương quan"^* rồi, giữa trời đông giá lạnh xứ người, hẳn Song yên sẽ phần nào thấy ấm lòng, vì nơi quê hương vẫn luôn còn rất nhiều "cố nhân" chưa quên bạn…

(Ghi chép vội vàng khi đang…lai rai, nên có gì "không phải" mong các bạn cảm thông)./.

TP. Hồ Chí Minh 28 Tháng 3 năm 2008.

Thông báo

Ban liên lạc Khoá 3 ( Phía Nam) xin thông báo để các bạn được biết, bạn Phan Tiến đã ra đi vào hồi 14g45 ngày 16/3/2008. Lễ viếng bắt đầu từ 7g30 đến 13g00 ngày 19/3/08 tại Nhà tang lễ 25 Lê Thánh Tôn, q 3, TP. HCM.
Khóa 3 sẽ tập trung tại nhà tang lễ vào lúc 9g30 để viếng bạn Tiến. Mong các bạn đến đông đủ.

Ban Phan Tiến đã ra đi

Tất cả đều đã chuẩn bị đón nhận từ trước thế mà khi nhận được tin Phan Tiến ra đi về bên kia thế giới vẫn thấy bàng hoàng. Cuộc đời thật mỏng manh, mới hôm 10/3, tức là mới cách có 6 ngày, khoá 3 đến thăm Tiến, Tiến vẫn rất tỉnh táo, vẫn hy vọng và chờ đợi thầy từ Hà Nội vào chữa, vậy mà hôm nay đã về phương trời khác. Khoá 3 như vậy đã thiếu đi 21 bạn. Để giảm bớt sầu tư chúng ta đành lấy câu an ủi của các cụ, đấy là "số phận", mỗi người sinh ra đều đã được sắp đặt, chẳng ai chống lại được mệnh trời. Chúng ta cầu chúc cho Phan Tiến ra đi thanh thản, mau được lên thiên đàng, về miền cực lạc. Chúng ta cũng xin được gửi lời chia buồn sâu sắc nhất đến gia đình, người bạn đời vất vả của Tiến, đồng thời cầu chúc cho các con của Tiến ngoan ngoãn học giỏi thành đạt sau này để cha các cháu thanh thản ra đi và phù hộ cho các cháu. Vĩnh biệt "Tiến Bồ"!

Thăm bạn Phan Tiến

Hôm qua ngày 10/03, các bạn khoá 3 đang sống tại TP HCM tổ chức đến thăm bạn Phan Tiến hiện đang điều trị xơ gan tại nhà. Thành phần tham gia gồm Đồng Hiền, Quốc tấn, Anh Minh, Dũng Cố đạo, Dương Thanh, Chí Nhân, Tuấn Linh... Phan Tiến tỉnh táo tuy hơi mệt, vẫn nói chuyện với anh em bình thường, nghe người nhà nói hôm nay có vẻ khá . Lính trỗi gặp nhau, chuyện vẫn nổ như mọi khi. Các câu chuyện vẫn quay xung quanh các "chiến tích ngày xưa", mà hôm nay có thêm chiến tích của "Tiến Bồ". Tuy mệt nhưng khi nghe kể lại thỉnh thoảng Tiến vẫn mỉm cười. Cuộc đời rồi ai cũng đến lúc phải ra đi, nhưng nhìn bạn đang cố gắng đấu tranh với bệnh tật thật rất thương. Cả đoàn ngồi với Tiến khoảng hơn một tiếng rồi chia tay. Tất cả đều chúc Tiến mau lành bệnh. Nghe Tiến nói sắp tới có mời thầy vào chữa - cầu mong sao cho Tiến gặp may.
Sau khi chia tay cả bọn vào quán bia cạnh đấy làm mỗi người một lon rồi đi đến chỗ Mai Tự tổ chức lên lão ( sáu mươi năm cuộc đời). Chẳng còn trẻ trung gì mà quậy như trẻ con, đúng là lính trỗi, ở tuổi sắp lên bàn thờ mà vẫn như ngày xưa.

Chúc Mừng Năm Mới, Mậu Tí, 2008

Blog bantroikhoa3 xin được chúc các bạn năm mới.
An Khanh Thịnh Vượng
Sức Khỏe Dồi Dào
Vạn Sự Như Ý

LỜI CHIA BUỒN

BAN TRỖI KHÓA 3 xin gửi lời chia buồn của các bạn TRỖI phía BẮC tới ban Hữu Hoàng và gia đình bạn
BẠN TRỖI KHÓA 3

THÔNG BÁO

Thứ hai, ngày 14 tháng một năm 2008

THÔNG BÁO

Mẹ bạn Nguyễn Hữu Hoàng (vợ đ/c trung tướng NG.HỮU XUYẾN tức bác tám XUYẾN) đã tạ thế lúc 3h30 sáng ngày hôm nay (14-1-'08). Lễ viếng bắt đầu từ 9h sáng ngày 15-01-2008 tại tư gia 219 NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU F6-Q3 TPHCM. BLLK3 tổ chức viếng vào hồi 16h00 ngày 15 thứ ba. Mong các bạn K3 đến đông đủ.

K Tường

Ký sự video: Quế Lâm ngày trở lại (phần cuối )

Ngày cuối cùng ở QL, trước khi ra bến xe tốc hành đi Thâm Quyến, chúng tôi quyết định thăm lại Thất Tinh Động. Bài trước đã kể về Động rồi, nay đã có rất nhiều thứ nhân tạo để tăng tính hấp dẫn cho Thất tinh. Sau khi chui ra, cả hội ngồi nghỉ cho quen ánh sáng bên ngoài và thưởng thức kem lạnh....

CÁI NGHIỆP

Cái “nghiệp”

Nhân đầu năm gặp nhau, nói về bạn cũ, tôi bỗng nhớ lại một chuyện nhỏ (cũng là quanh mấy chàng “lính Trỗi” ta thôi):

Lần ấy, Tư lệnh Hải quân triệu tập lãnh đạo các đơn vị về dự một hội nghị quan trọng. Ba chúng tôi (nguyên là “lính Trỗi” K3) đều có mặt: Vũ Định - Tư lệnh vùng A. Mỹ Toàn - Cục trưởng Hậu cần Hải quân. Tôi - phụ trách một căn cứ yểm trợ cho tuyến đảo. Không khí buổi họp hơi căng nên vẻ mặt ai cũng đăm chiêu. (Toàn chuyện biển – đảo mênh mông…). Khi giải lao, ba chúng tôi mới tranh thủ trò truyện với nhau một lúc. Như để làm loãng bớt cái không khí căng thẳng chung, Vũ Định bỗng vui vẻ hỏi tôi:

- Thế nào, dạo này ông còn làm… thơ không? (Hắn vẫn còn nhớ là trước đây tôi vẫn “dở hơi” thế).

Tôi lắc đầu cười trừ, vì nghĩ rằng Vũ Định mấy khi quan tâm đến thơ ca mà hỏi. Còn Mỹ Toàn thì “nhại” rằng:

- Làm bí thư hoài chắc… bí thơ(?!).

Tưởng Vũ Định chỉ hỏi cho vui, nào ngờ hắn bỗng loay hoay lục túi lấy ra một tờ giấy cũ mèm, đưa tôi xem :

- Hôm dọn đồ, bất ngờ “gặp” lại “hắn”. “Nhà thơ” xem… đừng cười.

Đó là một bài thơ ngắn Vũ Định viết từ… 1968. (Khi “tụi ta” còn ở Quế Lâm). Tôi không còn nhớ rõ, nhưng xem qua thì ý thơ cũng “đắm say” lắm, “anh anh – em em” đủ cả… Mặc dù thấy nó có hơi “lủng củng” nhưng tôi vẫn cứ gật gù khen… hay, rồi tranh thủ “khai thác”:

- “Em” nào thế ? Từ 1968 cơ mà?

- Đoán thử coi? Quen biết cả mà…

- Đơn phương hay song phương đây? “Đơn phương” thì viết nhăng cuội gì chẳng được.

- Trên đơn phương một tí, mà dưới song phương…

Mỹ Toàn “gà tồ” lắc đầu lẩm bẩm :

- “Biết ma ăn cỗ chỗ nào” mà đoán?

Vũ Định khoác vai chúng tôi, nháy mắt thì thầm một lúc… Cả ba cùng cười phá lên. Không ngờ hắn cũng có lúc… thơ thẩn vậy. Ba chàng đại tá đang vui vẻ trêu đùa nhau (thậm chí còn “dọa” là đã “đụng hàng” gây “mất đoàn kết nội bộ”…), thì bỗng vị đô đốc Tư lệnh Hải quân lừng lững bước lại. Tóc ông trắng như cước, mắt sắc như dao, da hồng màu lửa… Một con người “điển hình trong một hoàn cảnh điển hình” của biển cả! (Tôi nói vậy, nếu bạn nào đã từng đến Hải quân, hẳn sẽ biết ngay vị “lão tướng” ấy là ai!).

Tư lệnh vỗ vai chúng tôi :

- Lát nữa họp tiếp, các cậu chú ý làm rõ thêm vấn đề này… này… Nếu khả năng khác xảy ra thì sao? “Cái nghiệp” của chúng ta là luôn phải lượng định trước được mọi tình huống xấu nhất, để không bị bất ngờ…

Hải quân những ngày tháng ấy thật là gian nan!... Không khí lập tức lại nghiêm tăm tắp. Không ai “lên gân” cả, mà bỗng đều trở lại ngay đúng vị trí của mình: Vũ Định đứng thẳng oai phong, đúng tư thế người từng chỉ huy lữ đoàn tàu tên lửa tấn công chủ lực. Mỹ Toàn gật gù tự tin, lộ vẻ tính toán của ông “trùm” hậu cần quen “cân đong đo đếm”. Chí Thọ nghiêm mặt điềm tĩnh, kiệm lời…

Mười mấy năm đã trôi qua. Giờ đây Vũ Định, Mỹ Toàn đều đã… đi xa. (Mà các bạn ra đi đúng độ đang sung sức nhất. Thật đáng tiếc!). Nhưng công việc là công việc. Nặng nhọc thì cũng phải gắng “bơi” tiếp chặng đường… Những phút giây tươi vui nhẹ nhõm, thoảng chút hương xưa, chẳng mấy khi về lại với ai. Đúng là cái “nghiệp” vậy.

Riêng tôi, đôi khi nhớ lại chuyện này, không khỏi mỉm cười tự nhủ: Cho dù có bị “mua chuộc” cỡ nào cũng vẫn vững lòng, không bao giờ dám hé răng “khai báo” với ai về một… “em” nào đó, mà có thời vì nàng, chàng Tư lệnh trẻ Vũ Định đã phải lén lút làm… thơ (cho dù chỉ đơn phương!). Ai nấy đâu đó cả rồi. Cũng phiền lắm. Thơ… mà, coi vậy thôi chứ lơ mơ là phiền toái lắm ./.

Tháng 1/2008

TRẦN CHÍ THỌ

Xem bai Que Lam cua Minh lipid roi. ke cung vui khi tro lai Y Trung. Nhung thang cuoi nam nay, ko khi nong len voi hai quan dao dau lua,thi moi thu lai co y nghia khac. Gui cac ban hai bai ve Ha Giang va nuoc ban Lao, mot da dang, ve Lao, va mot de cho bao Tet, ve Ha Giang, ki ten Hoang Dinh. mot nhan xet ko the dua truc tiep vao bai viet cua minh: minh van minh hon Lao, nhung kem ho ve van hoa...
TC

ĐI THĂM LÀO

Thanh bình
Khách sạn Lanexang trông ra con đường chạy dọc sông Mê – kông, biên giới tự nhiên giữa Lào và Thái Lan. Gần đấy có cái quán nhỏ, những thức nướng bình dân. Tôi nhẩn nha ngồi, chọn một quả chuối đã xem xém trên bếp than hoa, nhẩn nha ngắm. Có lẽ vậy là phải. Quang cảnh xung quanh yên bình đến đỗi ta không thể sống vội vã, để mà chẳng cảm nhận được cái gì...
Trước mặt, là những làn xe trôi tăm tắp, rất nhiều “túc túc” và bán tải. Người Lào có kiểu đi xe từ tốn lắm: không bóp còi nếu không có lý do to tát. Gặp chỗ phải quành, họ dừng lại chờ, đến khi hết làn xe bên kia mới lượn, không chồm ra từng chục xăng ti mét để rồi tắc dí dị như ta; tốc độ lưu thông nhờ thế mà nhanh hơn. Xe máy ít, có lẽ chỉ bằng lượng ô tô, xe tay ga phân khối lớn càng ít, xe đạp gần như không có. Cảnh sát giao thông không mấy khi gặp, thường chỉ phải làm việc căng gần một tiếng buổi sáng, giờ cao điểm. Trung bình mỗi tuần có 14 tai nạn giao thông, bốn ngày một người chết vì tai nạn giao thông, rủi ro vào loại thấp trong khối ASEAN, đứng sau Phnôm Pênh, Răng Gun. Những đàn bà duyên dáng trong bộ váy áo lấp lánh kim tuyến. Những nhà sư khất thực thong dong, ai muốn cho quả bí, nắm cơm phải quỳ xuống mà dâng. Vào giờ tan học, những bé gái ùa ra làm sáng cả đường. Tất cả đều mặc váy, một quy định. Váy là một thứ đặc sản, phụ nữ vào chùa, đến công sở, đi lễ hội đều bận. Em Kẹo Sỏn ở báo Viêngchăn Mài (Viêng Chăn mới) bảo có tới năm chục bộ váy áo. Thanh niên có diện quần bò, nhưng cũng rất ít tóc nhuộm, và không hề có hoa tai khuyên mũi. Nhớ hôm theo Hải, phóng viên Việt Nam Thông tấn xã - vào một sàn nhẩy đêm, cũng ầm ĩ điệu “suynh” chát chúa, nhưng múa lại chậm, một thứ lăm vông biến thể.
Mấy ngày ở Viêng Chăn, tôi chả có thì giờ mò đến khu dân cư bình dân, những căn phố tồi tàn - đô thị nào mà chả có thứ đấy. Nhưng bằng vào phần bao quanh Hoàng cung, dọc sông Mê kông, thì thấy đấy là một thành phố có quy hoạch rõ ràng. Nối vào đại lộ Luôngprabăng là đại lộ Lane Xang thẳng tắp, to rộng, một thứ “Săng Ê - li – dê”, giống thủ đô Pháp chăng? Đứng trên đài Chiến thắng sừng sững (xây năm 1962) nhìn ra tứ phía đều thấy được đầu mút những con đường châu vào đây.
Viêng Chăn là một thành phố Mở. Thủ đô nằm ngay đường biên, không chắc chắn về phòng thủ, thì thân thiện phải là đặc tính đương nhiên rồi. Rộng gần 4000 km2, hơn Hà Nội nhiều, thành phố tha hồ thoáng đãng vì chỉ có hơn 70 vạn dân. Dù trời nóng, nhiều muỗi, mà khách du lịch đủ loại đến vẫn đổ xô đến, mỗi năm tới 80 vạn lượt người. Pha trộn trong khu trung tâm đủ loại “rét tô răng” Thái, ấn, Việt, Pháp, cơm chay, ăn nhanh, các món nướng món chấm cay xè, xôi, lạp... đặc trưng Lào. Đô trưởng Sinlavong Khoutphaythoune nói sức sống Thủ đô là thanh bình, xanh, sạch, sáng, hấp dẫn, duyên dáng, văn minh. Hiển nhiên, với định hướng ấy, truyền thống phải là cái giữ được, để mà đem ra phô với bạn bè, để họ thấy sắc thái Lào có khác với người Thái bên kia sông. Nhà cửa không cần cao tầng, cứ thấp thoáng dưới bóng đa đề me xoài, và dù kiến trúc hiện đại là mấy, phần mái, các chi tiết đều cài điểm những đường cong, hoạ tiết Lào. Chính quyền rất chú ý giữ hình thái bên sông cho thành phố. Nên dẫu còn tới 8 cây số đường ven Mê Kông còn phải giải toả nhà cửa, hàng quán, Viêng Chăn vẫn cứ thoáng rộng, không như Hà Nội, con sông Hồng đã bị chôn sống rồi.
Viêng Chăn còn là thành phố mở về sắc tộc. Trong hơn 70 vạn dân, tới 20 vạn là người Thái, Việt, Miên, Xinh, ấn... Phan Đăng Viên, người Hà Nội, bỏ ngành điện lực ở bản quán sang thuê 2000 mét đất mở hàng ăn “Bếp Việt”, với cá kho, lòng lợn, đậu phụ mắm tôm, bảo đất này dễ làm ăn, không chen chúc xô bồ. Người Lào hiền hậu, bàn bên nói to đứng lên bỏ đi, xe khách hàng xóm cho đỗ trước cửa nhà mình. Quả có thế. Những phụ nữ sao mà ân cần, nhỏ nhẹ, giọng ngân nga khó bắt chiếc, lúc nào cũng dành cho khách nụ cười, câu chào “xăm pai đi” êm ái.
Tôi đi xem Thạt Luổng – có tượng ông vua dời đô từ núi cao về đồng bằng cách nay gần 450 năm, đài Chiến thắng, vườn Phật, bảo tàng Quốc gia..., những biểu tượng của Viêng Chăn. Chùa chiền, kiến trúc, tác phẩm điêu khắc nhiều và độc đáo vô kể, tạo nên một bản sắc không thể trộn lẫn. Và lên cố đô Luongprabang thăm tháp Kuangsi, hoàng cung. Rồi một nhận xét rất chủ quan bật ra: bạn có những thứ ta không có (đương nhiên), lại giữ được những thứ ta đã có mà nay không còn. Người Lào, được giáo dưỡng trong ánh sáng thuần khiết của tôn giáo, văn hoá truyền thống, thể hiện cái thiện căn của con người thật sâu sắc qua nhời ăn tiếng nói, câu chào, nụ cười. Không nghiêm khắc, căng cứng đến cực đoan, họ cứ bình thản, nhỏ nhẹ mà tồn tại, giữ được mình trong trào lưu hội nhập.
Đó là những gì đáng làm ta phải ngước lên chứ!
Hoàng Định
1029