Chuyện Thời Mở Cõi
Chí Thọ (K3)
Trên mạng K3 vừa rồi có mấy bài bàn về thời “mở cõi” của nước ta (nhân nhắc chuyện các nàng công nữ Ngọc Vạn, Ngọc Khoa…). Tôi xem hơi muộn, nhưng thấy đây là một đề tài hay, nên cũng xin “nói leo” theo vài lời (cũng là cho vui thôi).
Chuyện mở cõi, hay Nam
Thời nước ta còn bị Bắc thuộc (gọi là Giao Chỉ, Giao Châu…) thì Chiêm Thành đã là một vương quốc mạnh (còn gọi là Tượng Lâm, Lâm Ấp, Hoàn Vương quốc…) Họ thường xuyên đánh phá Giao Châu và ít ra cũng đã hai lần chiếm được vùng Nhật Nam, Cửu Chân (Thanh – Nghệ bây giờ). Thậm chí vua Chiêm còn đòi Trung Quốc phải giao cả nước ta cho họ cai quản (thời Dương Mại), coi như một chốn không người…
Sau khi giành được độc lập (thế kỷ 10), các triều đình Đại Việt vì luôn phải đối phó với giặc phương Bắc, nên đã cố giữ hòa hiếu với Chiêm Thành đề tránh bị ép cả hai đầu. Nhưng mọi cố gắng ấy đều không thành. Giặc Chiêm vẫn luôn là một tai họa, nên cuối cùng thời nào ta cũng phải dùng đến binh đao. Trong hàng trăm trận giao tranh ác liệt Việt – Chiêm thời ấy, có vài cột mốc chính đánh dấu sự mở cõi của nước ta :
- Năm 1069, nhà Lý thu ba châu Địa Lý, Ma Linh, Bố Chánh (Quảng Bình và một phần Quảng Trị)
- Năm 1306, vua Chiêm dâng 2 châu Ô và Ri ( Quàng Trị - Thừa Thiên) để xin cưới Huyền Trân công chúa. Sau đó là hàng chục trận giao tranh đẫm máu.
- Năm 1402 , nhà Hồ chiếm Chiêm Động (Quảng Nam
- Năm 1470, Lê Thánh Tôn thân chinh dẫn 20 vạn quân tiến chiếm Chiêm Động, Cổ Lũy, đánh qua Đồ Bàn (Bình Định)… Lập đạo Quảng Nam
“Chiêm Thành quá thử binh bại tướng vong,
An Nam
Tưởng thế là yên. Nhưng nạn binh đao vẫn không hề dứt. Nhà Nguyễn sau này, khi biết không thể quay lại đất Bắc, đành phải bước qua “lời nguyền”.
- Năm 1653, chúa Nguyễn cử tướng Hùng Lộc đem binh đánh đến sông Phan Lang, lập phủ Thái Ninh (Khánh Hòa).
- Năm 1693, tướng Nguyễn Hữu Cảnh chiếm nốt Phan Rang và Phan Rí, lập ra Thuận Thành phủ (tức Bình Thuận).
Đến đây dứt hẳn Chiêm Thành.
